‘Een eigen huis, een plek onder de zon...'
Vroeger lag het leven vast. Je bleef onvoorwaardelijk trouw aan je geloof
en groepen. Je groeide op met een vaste rolverdeling en wist wat er in
de toekomst van je verwacht zou gaan worden. Mannen en vrouwen hadden
hun eigen ontwikkeling met hun eigen verantwoordelijkheden. Trouwen, kinderen
krijgen, kinderen verzorgen of werken, alles lag vast. De zin van het
leven was, je aanpassen aan je rol en daar zo goed mogelijk aan voldoen.
Is het nu veel anders?
Als kind groeien we op met bepaalde regels van goed en slecht. We groeien
op met waarden, die voor ons belangrijk zijn. Als kind hebben we vaak
het gevoel dat ons hele leven nog voor ons open ligt. We hebben het idee,
dat de wereld op ons staat te wachten. We gaan naar school en kiezen voor
een beroep, die door onze omgeving gewaardeerd wordt. We kiezen een partner,
die over het algemeen in ons ouderlijk ook welkom is. We lopen over de
wegen, die in onze familie bekend zijn. We hebben grote idealen over hoe
de toekomst eruit zou moeten zien en streven die met precisie na.
En dan komen er vroeg of laat vragen
...is dit nu alles wat er is?... Is dit het nu?... Of is er meer?
Wat er dan ontstaat is leegte.
Soms als reactie op deze leegte gaan mensen winkelen en kopen hun klerenkasten
vol. Of mensen gaan 60 uur per week werken om de leegte niet te ervaren.
Sommigen gaan zich acuut bij allerlei groepen aansluiten, om niet alleen
thuis te zitten. Anderen gaan veel alcohol drinken of zich overeten. Leegte
wordt op deze manier gevuld en er wordt alles gedaan om de leegte te blijven
vullen.
De vraag: ‘Is dit het nu?' blijft zich steeds opnieuw aandienen.
Ook kunnen gebeurtenissen ons in een leegte storten.
Er kan in ons leven van alles gebeuren, waardoor het hele opgebouwde stelsel
aan zekerheden komt te wankelen.
Er overlijdt bijvoorbeeld iemand in je directe omgeving. Of na een vakantie
zegt je partner, dat hij of zij niet verder wil met jou. Of je bent uitgekeken
op je werk, maar weet niet hoe het nu verder moet. Of je hebt te horen
gekregen, dat je ziek bent en daar in je verdere leven rekening mee moet
gaan houden. Of je had idealen, die je niet meer kunt verwezenlijken.
Ook gebeurtenissen op wereldniveau kunnen je in de leegte doen belanden:
hoe wil ik verder na alles wat er in Amerika gebeurd is.
Al deze belangrijke levensgebeurtenissen kunnen je uit het ‘paradijs
van vertrouwdheid en gewoontes' stoten. Hoe moet het leven dan nog
verder?
Leegte hoort bij het leven en heeft dan ook een duidelijke plek binnen
de therapie. Leegte is de plek waaruit ons leven nog geen vorm heeft.
Kinderen staan met twee open armen naar het leven gekeerd. Alles kan zich
nog vormen. De open armen zijn bij kinderen echter niet het symbool van
leegte, maar van ruimte. Volwassenen doen vaak de armen dicht en hebben
alles tot in de puntjes geprogrammeerd. Ze hebben het leven vormgegeven
in alles wat zij doen, in hoe ze met anderen omgaan, en in welke keuzes
zij maken in het leven.
Doordat de armen dichtgedaan zijn, is er weinig ruimte meer voor verandering.
Als dan de invulling van het leven, de zingeving, niet meer past, is er
een val in een gat, de leegte. De omgeving wankelt en iedereen om ons
heen lijkt te wankelen.
Het oude vertrouwde past niet meer en iets nieuws dient zich nog niet
aan. We komen in een impasse terecht.
Ook door een plotselinge onverwachte verandering van buitenaf kan ons
hele systeem van zekerheden omver gegooid worden en is er de leegte, de
impasse, die zich aandient.
In Gestalttherapie kijk je wat de leegte je te zeggen heeft. Dit kan alleen
door de leegte onder ogen te komen.
En dat roept angst op. Angst, die gevoeld kan worden tot diep in het lichaam.
Borrelende buiken, rusteloze benen, verkrampte schouders, niet stil kunnen
zitten, en ook bevriezen en bijna niet meer ademen.
Wij willen onze angst voor de leegte het liefste onderdrukken en houden
die tegen. Samen met de therapeut zal de angst voor de leegte verminderen.
In de leegte zullen oude patronen onderzocht worden. Welke behoeftes waren
vroeger jouw drijfveren en welke zijn het nu? Behoeftes kunnen door de
loop der jaren sterk veranderen. Was het vroeger een behoefte van erkenning
door ouders, nu misschien een behoefte aan gezien worden. Was het vroeger
een behoefte aan veiligheid, nu misschien een behoefte aan afwisseling.
Door de leegte van het niet-weten in te gaan, komt er langzaam ruimte
om een nieuwe start te maken. Leegte wordt dan ruimte om keuzes te maken.
Ruimte om te ervaren wat er nu werkelijk bij jou past. Als je de leegte
toe durft te laten, zullen zich nieuwe mogelijkheden aandienen. Er komt
ruimte om een nieuwe weg in te slaan, nieuwe ervaringen bij te leren.
Er kan weer beweging ontstaan en de ervaring van het kind met open armen
zal steeds meer herkend worden. Langzaamaan merk je, dat je jouw leven
dan op een andere manier kunt vormgeven. Een wijze die beter past bij
wie je bent ten opzichte van je omgeving, in je werk, in je contacten
met anderen.